Wat is Hyperinflatie?

Delen
Copied to clipboard!
Wat is Hyperinflatie?
Luister naar het artikel
00:00 / 00:00

Alle economieën hebben te maken met een mate van inflatie dat optreedt als de gemiddelde prijs van goederen toeneemt en daarnaast de koopkracht van de bijbehorende valuta afneemt. Doorgaans werken overheden en financiële instanties samen om de inflatie geleidelijk te laten verlopen. Er zijn echter wel talrijke voorbeelden in de loop van de geschiedenis waarbij inflatie dusdanig hard steeg, dat de werkelijke waarde van een valuta met alarmerende snelheid verminderde. Deze versnelde vorm van inflatie noemen we hyperinflatie.

In het boek "The Monetary Dynamics of Hyperinflation," van de econoom Philip Cagan beschrijft hij dat een periode van hyperinflatie begint wanneer de prijs van goederen en diensten met 50% in een maand toeneemt. Bijvoorbeeld; als de prijs van een baal rijst toeneemt van $10,00 naar $15,00 in minder dan 30 dagen en van $15,00 naar $22,50 in de daaropvolgende maand, spreken we van hyperinflatie. Als deze prijs trend blijft, dan is de prijs van een baal rijst in zes maanden gestegen naar $114,00 en $1.000,00 in een jaar tijd. 

Het is overigens relatief zeldzaam dat de hyperinflatie stabiel op 50% blijft hangen. In de meeste gevallen stijgt dit dusdanig snel, dat de prijs van goederen en diensten drastisch toenemen in een dag of zelfs al binnen een paar uur. Het gevolg van de stijgende prijzen is dat het consumentenvertrouwen en de waarde van de valuta afneemt. Uiteindelijk zorgt hyperinflatie voor verstrekkende gevolgen wat er voor zorgt dat bedrijven failliet gaan, werkloosheid toeneemt en dat de belastingopbrengsten afnemen. Bekende voorbeelden van hyperinflatie hebben zich voorgedaan in Duitsland, Venezuela en Zimbabwe hoewel er meerdere landen zijn die met een dergelijke crisis te kampen hebben gehad waaronder Hongarije, Joegoslavië, Griekenland en vele andere..


Hyperinflatie in Duitsland

Een van de bekendste voorbeelden van hyperinflatie vond plaats in de Weimarrepubliek cq. Duitsland na de Eerste Wereldoorlog. Duitsland had gigantische hoeveelheden geld geleend om de oorlogsmachine te kunnen financieren, in de veronderstelling dat het winnen van de oorlog genoeg herstelbetalingen van de Geallieerden op zou leveren om de schulden af te kunnen betalen. Duitsland verloor de oorlog niet alleen maar was ook verplicht miljarden dollars te betalen aan herstelbetalingen.

Ondank de discussie die is ontstaan omtrent de oorzaak van Duitslands hyperinflatie, is een van de meest genoemde oorzaken in het loslaten van de Gouden Standaard, herstelbetalingen en de roekeloze uitgave van papiergeld. De beslissing om de Gouden Standaard los te laten aan het begin van de oorlog betekende dat de hoeveelheid geld in omloop niet meer in verhouding stond tot de hoeveelheid geld dat het land bezat. Deze controversiële beslissing leidde tot de devaluatie van de Duitse valuta, waardoor de Geallieerden eisten dat herstelbetalingen in andere valuta dan de Duitse (papieren) Mark. Duitsland reageerde hierop door enorme hoeveelheden eigen valuta te printen om buitenlandse valuta te kunnen kopen, waardoor de waarde van de Duitse Mark nog verder afnam.    

Op een bepaalt moment tijdens deze periode, lagen de inflatie-ratio's op meer dan 20% per dag. De Duitse munteenheid werd zo waardeloos dat sommige burgers het papiergeld verbrandde om hun huizen warm te houden omdat dit goedkoper was dan hout.

Hyperinflatie in Venezuela

Dankzij de grote olievoorraden in Venezuela, weet het een gezonde economie te behouden in de 20e eeuw. Echter de oliecrisis van de jaren 80 dat werd gevolgd door economische mismanagement en corruptie in de vroege 21e eeuw, zorgde voor een sterke sociaal-economische en politieke crisis. De crisis begon in 2010 en is tot op heden een van de grootste en hevigste die de mensheid kent. 

Inflatie-ratio’s in Venezuela namen snel toe, met een stijging van jaarlijks 69% in 2014 tot 181% in 2015. De periode van hyperinflatie startte  in 2016 welke werd gekenmerkt door een inflatie van 800% in dat jaar en werd gevolgd door 4000% in 2017 en over 2.600.000% in het begin van 2019.

In 2018 kondigde president Maduro een nieuwe munt aan (soevereine bolivar) aan om de hyperinflatie te beteugelen. Dit moet de bestaande bolivar vervangen tegen een verhouding 1/100.000, dus 100.000 bolivar wordt 1 soevereine bolivar. Hoewel de effectiviteit van een dergelijke aanpak ter discussie staat. Econoom Steve Hanke stelt dat het schrappen van nullen een cosmetische oplossing is en betekenisloos is tot je het economische beleid aanpast. 


Hyperinflatie in Zimbabwe

Na de onafhankelijkheid van Zimbabwe in de jaren 80, was de economie aanvankelijk relatief stabiel. De regering onder president Robert Mugabe startte in 1991 het ESAP programma (Economic Structural Adjustment Programme), dat beschouwd wordt als de aanleiding van de economische teloorgang van Zimbabwe. Naast ESAP is de herbestemming van landbouwgronden door de overheid een oorzaak van voedseltekorten wat een grote financiële en maatschappelijke crisis tot gevolg had.

De Zimbabwaanse dollar (ZWN) vertoonde tegen het einde van de jaren 90 tekenen van instabiliteit en de hyperinflatie begon in begin 2000. Jaarlijkse inflatie bereikte 624% in 2004, 1.730% in 2006 en 231.150.888% in juli 2008. Door het gebrek aan data, vanuit de centrale bank van Zimbabwe, zijn de percentages van na juli 2008 schattingen.

Volgens de berekeningen van professor Steve H. Hanke, bereikte de hyperinflatie van Zimbabwe in november 2008 een piek van een jaarlijks percentage van 89,7 triljoen procent, dat gelijk staat aan 79,6 miljard procent en 98% per dag.

Zimbabwe was het eerste land in de 21e eeuw dat hyperinflatie ervaarde en enkel de hyperinflatie van Hongarije was heftiger. In 2008 werd de ZWN officieel in de ban gedaan en werden buitenlandse valuta geadopteerd als een wettig betaalmiddel.


Het gebruik van cryptocurrencies

Aanzien Bitcoin en andere cryptocurencies niet gebaseerd zijn op gecentraliseerde systemen, kan de waarde ook niet vastgesteld worden door een overheid of een financieel instituut. Blockchain technologie zorgt ervoor dat nieuwe coins een vast schema volgt en dat ieder unit uniek is en niet gedupliceerd kan worden.

Dit zijn enkele redenen waarom cryptocurrencies steeds populairder wordt en met name in landen die te kampen hebben met hyperinflatie, zoals Venezula. Dergelijke voorbeelden zien we ook in Zimbabwe, waar digitale valuta en peer-to-peer betalingen een drastische toename vertonen.

In sommige landen wordt er door de autoriteiten onderzoek gedaan naar de mogelijkheden en de risico’s van de introductie van een overheids-cryptocurrencie als een alternatief voor het traditionele fiat valuta systeem. De centrale bank van Zweden is een van de koplopers. Andere noemenswaardige voorbeelden betreffen de banken van Singapore, Canada, China en de VS.


Tot slot

Hoewel gevallen van hyperinflatie ogenschijnlijk zeldzaam lijken, is het duidelijk dat een relatief korte periode van politieke en maatschappelijke onrust kan leiden tot een snelle devaluatie van een traditionele valuta. Verlaagde vraag naar de exportproducten van een land kunnen tevens een belangrijke rol spelen. Zodra een valuta devalueert zullen de prijzen omhoog schieten wat uiteindelijk zorgt voor een vicieuze cirkel. Veel overheden proberen dit te beteugelen door meer geld te printen, maar deze tactiek is op zichzelf nutteloos en zal juist zorgen voor verdere afname van de waarde van de munt. Het is opmerkelijk dat dat als het vertrouwen in een een traditionele munt afneemt juist het vertrouwen in cryptocurrencies toeneemt. Dit kan sterke gevolgen hebben voor de wijze waarop de toekomst van valuta zal worden beschouwd op een mondiale schaal.

Loading