Na czym polega Inflacja?

Udostępnij
Copied to clipboard!
Posłuchaj tego artykułu
00:00 / 00:00

Inflacja, to inaczej proces powodujący wzrost ceny towarów i usług w gospodarce w określonym przedziale czasu. Z tego powodu inflację definiuje się również wskaźnik definiujący zmniejszenie się siły nabywczej danej waluty. Aby wystąpiłą inflacja, musi zostać spełnionych kilka warunków. 

Po pierwsze, wzrost cen musi być utrzymany w czasie, a nie tylko sporadyczny. To, że cena za dany produkt nagle wzrośnie, nie oznacza automatycznie, że doszło do inflacji. Takie sytuacje nazywane są "względnymi zmianami cen", ponieważ występują bardzo często, a ich powodem jest brak równowagi pomiędzy podażą i popytem na określone dobro. Po zwiększeniu się podaży w celu zaspokojenia popytu, cena danego produktu stabilizuje się. W przypadku wystąpienia inflacji ceny nie stabilizują się i następuje ich ciągły wzrost. 

Po drugie, inflacja wiąże się z ogólnym wzrostem cen towarów i usług w danej gospodarce. Podczas gdy "względne zmiany cenowe" zwykle oznaczają, że tylko jeden lub dwa towary dotknięte są wzrostem swoich cen, inflacja odnosi się do wzrostu kosztów prawie wszystkich produktów (inaczej pozycji) obecnych w danej gospodarce.

Po trzecie, inflacja jest zjawiskiem długotrwałym. Ogólny wzrost cen w trakcie inflacji utrzymuje się przez dłuższy czas. Większość współczesnych i nowoczesnych państw dokonuje rocznych pomiarów wskaźników inflacji swoich gospodarek. Wyniki wielu badań tych wskaźników z kolei wykazują, że inflacja, jako proces często rozciąga się na kilka lat.


Jak działa inflacja?

Przyczyny inflacji

Ekonomiści zidentyfikowali dwie podstawowe przyczyny inflacji. Pierwszą przyczyną jest szybki podaży określonej waluty w obiegu. Przykładem takiej sytuacji był moment, kiedy europejscy konkwistadorzy podporządkowali zachodnią półkulę w XV wieku. To spowodowało, że do Europy trafiły takie surowce jak złoto i srebro, co z kolei spowodowało inflację. 

Drugą przyczyną, która jest w stanie dosłownie wygenerować inflację jest niedobór w podaży danego dobra, na które jest duży popyt. Taka sytuacja w rzeczywistości może  spowodować wzrost ceny tego towaru, co z kolei może przełożyć się na resztę gospodarki. W rezultacie, taka sytuacja powoduje ogólny wzrost cen niemal wszystkich towarów i usług.


Pomiar inflacji

Istnieje wiele różnych metod i podejść pomiaru poziomu inflacji. Najczęściej wykorzystywaną metodą jest mierzenie cen najbardziej potrzebnych każdemu konsumentowi do życia towarów i usług. Aby dokonać takiego pomiaru, agencje rządowe mogą przeprowadzać na przykład ankiety w gospodarstwach domowych, które następnie identyfikują wspólnie kupowane produkty w obrębie społeczności lub nawet kraju. Ceny tych produktów są następnie stale monitorowane i wykorzystywane jako podstawa do dalszych obliczeń.


Inflacja kontra deflacja

Deflacja ma miejsce, kiedy w gospodarce następuje ogólny spadek cen w danym okresie czasu. Choć inflacja najczęściej oznacza kłopoty i zagrożenie dla gospodarki kraju, deflacja może być równie niebezpieczna.

Po pierwsze, deflacja prowadzi do spowolnienia dynamiki działania gospodarki. W momencie gdy ceny spadają, konsumenci mają skłonność do opóźniania swoich zakupów, dopóki ceny nie spadną do akceptowalnego przez nich poziomu. Po drugie, deflacja może powodować, że przedsiębiorstwa zmniejszą swoje inwestycje w np. ulepszone linie produkcyjne ze względu na mniejszy popyt ze strony konsumentów. Ostatecznie przekłada się to na mniejszy popyt na pożyczanie pieniędzy (czyt. kredyty), co z kolei prowadzi do obniżenia się stóp procentowych. O ile niższe odsetki mogą pomóc konsumentom, którzy zaciągają kredyty hipoteczne lub pożyczki, to mocno dotykają one tych, którzy żyją z odsetek uzyskanych z kont oszczędnościowych.

Jednym z najbardziej dobitnych i najsłynniejszych przykładów deflacji jest tzw. Wielki Kryzys (ang. Great Depression), który zapoczątkowany został przez krach na giełdzie w 1929 roku. Przez wielu, Wielki Kryzys uznawany jest za największy i najdłuższy ekonomiczny kryzys w nowoczesnej historii świata. Gospodarka dosłownie kurczyła się, co powodowało lawinowe zmniejszanie się podaży pieniądza i rozpoczęło tzw. spiralę ekonomiczną. Stopa bezrobocia w USA wzrosła z 3,2% do około 25% w ciągu zaledwie 4 lat, zmniejszając jednocześnie zapotrzebowanie na towary i powodując jeszcze większe bezrobocie.

Ekonomiści nazywają taką sekwencję wydarzeń spiralą deflacyjną, ponieważ jedno negatywne wydarzenie ekonomiczne prowadzi do drugiego. Często zdarza się również, że kryzys finansowy wywołuje pewien cykl, zmniejszając popyt na towary i usługi, co również wpływa na spowolnienie produkcji. Mniejsza produkcja z kolei zmniejsza płace i dochody, co z kolei dodatkowo ogranicza popyt. Spowolnienie powoduje spadek cen. Gdy zaczyna się spirala deflacyjna, wszystkie problemy, które są przez nią wytwarzane mogą z łatwością dodawać ognia do pieca nakręcającego spowolnienie gospodarcze. Eksperci finansowi uważają, że spirala deflacyjna jest jednym z największych zagrożeń dla gospodarki kraju.


Inflacja w Wenezueli

Dobitny przykład wpływu inflacji na całą gospodarkę narodową można znaleźć w Wenezueli.  Gospodarka tego południowoamerykańskiego kraju rozpadała się na przełomie ostatnich kilku lat pod wpływem inflacji. Polityka socjalistyczna, powszechna korupcja i spadające ceny ropy są prawdopodobnie jedną z głównych przyczyn hiperinflacji Wenezueli.


Dlaczego inflacja ma znaczenie?

Inflacja jest ważna, ponieważ może mieć zarówno pozytywny, jak i negatywny wpływ na gospodarkę kraju i finanse osobiste konsumentów.


Pozytywne aspekty inflacji

Choć inflacja najczęściej szkodzi, może również przynieść pewne pozytywne korzyści. Po pierwsze, inflacja może stymulować gospodarkę narodową. Im więcej pieniędzy krąży w lokalnej gospodarce, tym więcej pieniędzy można wydać, co zwiększa popyt. To z kolei pobudza produkcję, zmniejsza bezrobocie i przynosi gospodarce więcej pieniędzy jako całości.

Po drugie, inflacja chroni przed ekonomicznym problemem zwanym "Paradoksem oszczędzania". Termin ten został wymyślony przez Johna Maynarda Keynesa, znanego ekonomistę XX wieku. Paradoks oszczędzania odnosi się do tendencji konsumentów do opóźniania zakupu towarów, gdy ceny spadają w trakcie deflacji.
Inflacja jest przeciwieństwem deflacji - skłania konsumentów do kupowania towarów i usług szybko, zanim ich ceny wzrosną.


Negatywne aspekty inflacji

Choć ekonomiści i urzędnicy państwowi czują słuszną obawę przed inflacją, ma ona również znaczenie dla zwykłych obywateli. Dzieje się tak z kilku powodów. Skutki inflacji najbardziej dotykają bezbronnych ludzi - biednych i starszych. Inflacja zmniejsza również realny dochód klasy robotniczej. Po trzecie, powoduje wzrost stóp procentowych. Wreszcie inflacja zmniejsza wartość oszczędności posiadanych przez obywateli danego kraju. Ludzie, którzy spędzili lata oszczędzając swoje pieniądze, aby zapewnić sobie solidną edukację lub godną emeryturę, przez inflację mogą skończyć ze znacznie zmniejszoną siłą nabywczą tych pieniędzy.


Inflacja i kryptowaluty

Podczas gdy rządy próbują i główkują jak kontrolować inflację, Bitcoin jest postrzegany przez wielu jako dobre zabezpieczenie przed spustoszeniem jakie niesie za sobą inflacja. Dzieje się tak, ponieważ Bitcoin posiada z góry ustaloną podaż wynoszącą 21 milionów jednostek. Pomimo pewnych kontrowersji, wielu uważa, że to czyni Bitcoina walutą deflacyjną, a zatem odporną na inflację. To właśnie z tego powodu wielu Wenezuelczyków w połowie 2018 roku zaczęło korzystać z Bitcoinów lub innych kryptowalut, aby jakoś poradzić sobie z hiperinflacją przeszywającą Wenezuelę wzdłuż i wszerz.

Loading