Kripto para nedir?

Paylaş
Copied to clipboard!
Bu makaleyi dinleyin
00:00 / 00:00

Kripto para, eşler arası işleyen bir ekonomik sistemde başlıca görevi değer takas aracılığı yapmak olan bir dijital varlıktır. Bu ekonomik sistem; işlemleri doğrulamak, güvenceye almak ve yeni birimlerin oluşturulmasını kontrol altında tutmak için kriptografi kullanır. 

Merkezi bankacılık sistemlerinin aksine çoğu kripto paralar dünyanın dört bir yanına dağılmış node lar olarak da bilinen bilgisayarlar ağlarına dağıtılarak merkeziyetsizleştirilmiştir. 

İnterneti ya da zayıf-sinyal radyo erişimi dahi olan herkes yalnızca bir tuşa basarak kıtalar arası kıymet alım satımı yapabilir. Kripto para işlemlerinin ücreti kıtalararası banka transferlerine kıyasla düşüktür ve kredi kartı şirketlerinde izin verilen geri-ödeme işlemlerinin aksine yapılan transferler geri döndürülemezdir. 

Kripto para birimlerinin çıkarımı ve yönetimi, programlanmış algoritmalar ve kriptografik kanıtlara dayalı çalışan ağ mimarisi tarafından belirlenir. Bunu kripto para sisteminin nasıl çalışacağını belirleyen ve protokol olarak da bilinen önceden belirlenmiş kurallar dizisi olarak düşünebiliriz. 

Merkeziyetsiz olmak, kripto paraların tek bir kişi/varlık tarafından kontrol edilemeyeceği ve üçüncü parti bir aracıya ihtiyaç duymadan kullanıcıların kendi arasında işlem yapabileceği anlamına gelir. Fakat, birçok kripto para özel şirketler ve vakıflar tarafından geliştirildiği ve yönetildiği için merkeziyetsizliğin de farklı dereceleri bulunmaktadır. Ağ yapısına ve node dağılımına dayanarak bazı kripto paralar diğerlerlerinden daha merkezi kabul edilmektedir. 

Çoğu kripto paranın en temel öğesi blockchain adı verilen teknolojidir. Blockchain, kriptografik olarak güven altına alınmış birbirine bağlı blokların doğrusal zincirinden oluşmaktadır. Her bir blok, diğer şeylerin yanı sıra, en son yapılan işlemlerin listesini ve kendisinden hemen önce gelen bloğa bir referans da içerir. 

Blockchain merkezi olmayan dijital bir kayıt defteri gibi çalışarak tüm onaylanmış işlemlerin kalıcı bir kaydını tutmakla sorumludur. Bu kayıt defteri tüm node’lar arasında dağıtılmıştır ve değiştirilmeye karşı yüksek oranda dirençlidir. 

Ilk merkezi olmayan kripto para olan Bitcoin, 2009 yılında takma adı Satoshi Nakamoto olan bir geliştirici tarafından yaratılmıştır. Ana hedef ise matematiksel kanıtlara ve kriptografiye dayanan bağımsız ve merkezi olmayan bir ödeme sistemi oluşturmaktır.

Çoğu kriptopara gibi Bitcoin de sınırlı sayıda üretilmiştir, bu da maksimum sayıya ulaşıldıktan sonra sistemin yeni Bitcoinler üretmeyeceği anlamına gelir. Genellikle, toplam arz miktarı kripto para üretildiğinde belirlenir ve bu bilgi herkese açıktır. 

Bitcoin’in yanı sıra günümüzde altcoin ya da alternatif coin olarak bilinen binden fazla farklı kripto para bulunmaktadir. Bunlardan her birinin farklı özellikleri ve kullanım alanları vardır. 

Kriptopara dünyası ve arkasındaki teknolojilere derinlemesine bir bakış açısı edinmek için Binance Academy’deki diğer videolarımızı da izleyin. 

Loading